Seplenienie, czyli sygmatyzm, to jedna z najczęstszych wad wymowy u dzieci. Podpowiadam, jak rozpoznać jego rodzaje, skąd się bierze i jak wygląda skuteczna terapia.
Spis treści
Czym jest seplenienie (sygmatyzm)?
Seplenienie to nieprawidłowa realizacja głosek dentalizowanych, czyli trzech szeregów: syczącego (s, z, c, dz), szumiącego (sz, ż, cz, dż) oraz ciszącego (ś, ź, ć, dź). Dziecko może je zniekształcać, zamieniać między sobą lub zastępować innymi dźwiękami.
Rodzaje seplenienia
Najczęściej spotykamy trzy warianty:
- Seplenienie międzyzębowe – język wsuwa się między zęby, co daje charakterystyczne, nieco szeplenione brzmienie. To wada, która sama nie mija.
- Seplenienie boczne – powietrze ucieka bokiem języka, głoski brzmią nieprzyjemnie i mokro. Wymaga terapii.
- Seplenienie proste (parasygmatyzm) – zamiana jednego szeregu na inny, na przykład szumiących na syczące (szafa jako safa).
Skąd bierze się seplenienie?
Najczęstsze przyczyny to obniżone napięcie i sprawność języka, wady zgryzu, oddychanie przez usta, przedłużone ssanie smoczka oraz osłabiony słuch fonematyczny. Więcej o wpływie nawyków z okresu niemowlęcego piszę w artykule o smoczku i butelce a rozwoju mowy.
Jak wygląda terapia seplenienia?
Terapia obejmuje ćwiczenia pionizacji i sprawności języka, pracę nad prawidłowym torem oddechowym oraz stopniowe wywoływanie i utrwalanie głosek: od izolowanego dźwięku, przez sylaby i wyrazy, po zdania i swobodną rozmowę. Przy seplenieniu międzyzębowym często konieczna jest też współpraca z ortodontą. Seplenienie to jedna z odmian dyslalii, dlatego plan zawsze dobieram indywidualnie po diagnozie.
Najczęściej zadawane pytania
Do jakiego wieku seplenienie jest normą?
Czy seplenienie międzyzębowe mija samo?
Czy smoczek powoduje seplenienie?
